Leraren in Rijnmond, Rijnstreek en Rotterdam presenteerden elkaar op de Summer Harvest 2016, gehouden op 27 juni in Alphen aan den Rijn, welke soft- en hardware ze zoal gebruiken voor hun lessen. Aan bod kwamen heel diverse apps, tools en devices, zoals Nearpod, Pear Deck, TouchCast, Wintoets, Test Correct, Edpuzzle, RPG-maker en Chromebooks. Ook was er aandacht voor e-Twinning, het nut van een professionele leergemeenschap (PLG) en het beleidsverhaal achter differentiëren. Lees meer  

Een YouTube-filmpje starten en de beamer bedienen – dat moeten leraren in ieder geval vlot kunnen doen volgens leerlingen in het voortgezet onderwijs. En leraren moeten ICT op een zinvolle manier inzetten in het onderwijs.
Eén op de vijf Nederlandse leerlingen in het voortgezet onderwijs vindt echter dat het ICT-gebruik van leraren te wensen overlaat, heeft recent onderzoek van het LAKS uitgewezen (LAKS-Monitor 2016). De uitkomsten van dit tevredenheidsonderzoek sporen met de klachten bij het LAKS-meldpunt ‘Help! Mijn docent is digibeet!’
Maar er is ook goed nieuws: het aantal digiwijze docenten in de Randstad groeit. Dat bleek tijdens de Summer Harvest 2016 op 27 juni in Alphen aan den Rijn. Dit evenement was georganiseerd door de Platforms Onderwijsarbeidsmarkt Rijnmond, Rijnstreek en Rotterdam en had als doel om de oogst te tonen van de investeringen in digitale didactiek. En oogst was er plenty!  

Stroomversnelling
In zijn welkomstwoord stelde organisator Peter van der Zwaal dat er de laatste tijd sprake is van een stroomversnelling bij scholen wat de inzet van ICT betreft. Hij vertelde dat voor deze derde Summer Harvest op rij in no time zestien workshops waren aangemeld.
‘Het gaat scholen nu niet meer om lessen te verlevendigen met ICT, maar steeds vaker om het realiseren van een ander onderwijsconcept met gebruikmaking van technologie.’ Nu is het volgens Van der Zwaal zaak om het gebruik van ICT te verbreden en te verdiepen, en om processen vast te leggen.
De Platforms brengen daarbij graag het ‘Vier in balans’-model van Kennisnet onder de aandacht. De bouwstenen daarvan zijn: visie, deskundigheid, inhoud en toepassingen, en infrastructuur.

Digitale geletterdheid
Olaf de Groot (@olafiolio, medewerker van Kennisnet), hield een keynote speech op de Summer Harvest over ‘digitale geletterdheid’. Hij presenteerde onder andere bovenstaande uitkomsten van het LAKS-onderzoek onder bijna 90.000 middelbare scholieren, en noemde ook nog andere relevante rapporten:
– het onlangs verschenen ‘Technologiekompas voor het onderwijs’,
– het KNAW-rapport over digitale geletterdheid uit 2012,
– het advies Onderwijs2032
en de website http://curriculumvandetoekomst.slo.nl .
Overigens blijkt volgens De Groot uit alle rapporten dat digitalisering overal is, maar dat scholen er weinig aan doen.

Mediawijsheid voor leraren
De Groot inventariseerde onder de aanwezige leraren hoe gevarieerd hun gebruik van ICT-tools en apps is. Leraren blijken naast YouTube en social media als LinkedIn, Facebook, WhatsApp en twitter ook Instagram te gebruiken. Dit is handig bij het vak beeldende vorming: leerlingen kunnen via ‘Insta’ eenvoudig reacties vragen op een door hen gemaakt kunstwerk. Ook Pinterest of Padlet ondersteunen het onderwijs, bijvoorbeeld de geschiedenislessen.
Het is volgens De Groot belangrijk om goed te weten wat je met elk platform wilt en kunt. En filteren móet iedereen, gezien de veelheid aan kanalen en boodschappen.
De Groot
adviseerde zijn online workshop Mediawijsheid voor leraren te volgen, een serie korte filmpjes met voorbeeldlessen in een Wikiwijsomgeving.

Workshops
De workshops van de Summer Harvest gingen over organisatieontwikkeling, onderwijsorganisatie, digitale toetsing en didactiek.
Dit waren de onderwerpen:

  1. Differentiëren: van denken naar doen, door Ilse Tacken en Floor van Maren, Rijnlands Lyceum Sassenheim
  2. Differentiëren met behulp van een digitale toetsenbank, door Daniël Pret en Mick Oorthuizen, Teylingen Duinzigt
  3. TouchCast, een erg bruikbare tool voor videoteaching, door Gijs Bakker, Scala College
  4. Biologielessen.nl, door leerlingen, voor leerlingen, door Boris Börger en Bernhard Klok, PENTA College Scala Rietvelden
  5. Flipping the classroom, door Alex Schoneveld, Scala College
  6. Ontwikkelen van eigen lesmateriaal, door Arent Piek, Groene Hart Topmavo
  7. Samen studiewijzers maken in één document, door Marco van Gijzen, Visser ’t Hooft Rijnsburg
  8. Succesvol e-Twinnen, door Tanya du Fossé, PENTA College Jacob van Liesveld
  9. Lerende organisatie op het gebied van onderwijs en ICT, door Wim Zwart, Hugo Rutgers en André Hol, Groene Hart Rijnswoude
  10. Hogere leeropbrengst door digitaal toetsen, door Gert-Jan Kloos, Bonaventura College
  11. Een PLG – wat kun je ermee?, door Melle Kramer en Jörgen van Remoortere, Visser ’t Hooft
  12. Plaza Fantasia, role playing game English, door Robin Oudshoorn, Visser ’t Hooft Lyceum
  13. Digitale interactie en 3D in de les, door Niek Scholts, Onderwijsgroep Zuid-Hollandse Waarden
  14. Instructie, denken, delen en uitwisselen met diverse ICT-tools, door Jantine van der Weiden, Calvijn Meerpaal
  15. Geflipt of Geflopt? Ervaringen met Flipping in het vmbo, door Thijmen Sprakel, Helinium
  16. Chromebooks invoeren en werken in Google Apps en ELO, door Folkert van der Glas, Schoonhovens College

Oproep tot ‘Thuisonderwijspact’
Aan het eind van de Summer Harvest deed workshopgever Thijmen Sprakel een bevlogen oproep aan alle aanwezigen om samen met hem een ‘thuisonderwijspact’ te maken voor online onderwijs aan leerplichtige leerlingen die thuis zitten. ‘Hier zijn zoveel ICT-innovators en e-coaches aanwezig, dat dit mogelijk moet zijn. We hebben ervaring met flipping the classroom en zijn vaardig met het houden van digitale toetsen; het is niet nodig dat leerlingen thuis zitten zonder onderwijs. Ik heb er zelf mee te maken op school, en dat motiveert mij tot deze actie.’
Thijmen haakte met zijn oproep in op het Thuiszitterspact dat onlangs is gesloten onder leiding van staatssecretaris Sander Dekker. De partijen die dit pact sloten streven ernaar dat in 2020 geen leerling meer drie maanden achtereen thuis zit zonder passend aanbod van onderwijs of zorg.

Anja de Zeeuw

Reacties op Summer Harvest
Ria Henderikx, lerares Duits en beleidsmedewerker onderwijs Scala College:
‘Op het Scala College willen we digitaal materiaal inzetten om bijvoorbeeld onderwijs op maat te realiseren. Er zijn nog maar weinig uitgeverijen die adaptief materiaal voor het vak Duits aanbieden. Dus ga je zelf aan de slag. Flipping the classroom en EdPuzzle zijn hulpmiddelen om thuis instructie te geven en de kennis te meten. In de les heb je dan meer ruimte om te differentiëren.
De workshop ‘Succesvol e-Twinnen’ was inspirerend. Je bedenkt met een collega een vakoverstijgend thema, plaatst een zoekopdracht op de site en gaat vervolgens internationaal aan de slag. Samenwerken met behulp van ICT!‘

Margriet Rijkers, lerares biologie Scala College:
‘Ik heb inspirerende dingen gehoord tijdens de workshop over Biologielessen.nl Ik kreeg veel tips voor sites over biologie, die ik misschien ook kan gebruiken. Zouden onze leerlingen ook zo’n soort site kunnen bouwen?’

Julian de Groot, leraar natuurkunde en informatica en ICT-coördinator RGO Middelharnis:
‘Ik wilde graag horen wat mensen uit het veld meemaken in Google-omgevingen. Ik kreeg veel bevestiging – bijvoorbeeld over de problemen waar we tegenaan lopen – en tips.’

Jurgen Jas, leraar techniek en ICT-coördinator Schoonhovens College:
‘Interessante middag. Ik leerde bijvoorbeeld dat het handig is om een studiedag anders te noemen, bijvoorbeeld een ‘onderwijsdag’. Ook pikte ik het idee op van een helpdesk op school.
De mogelijkheid van 3D-interactie tijdens een les boeit me voor mijn technologielessen. Maar wie helpt me aan de oplossing voor de verandering dat we als school voortaan moeten betalen voor de Pro-functies van SketchUp, het 3D-tekenprogramma van Google?’

Presentaties en beeldverslag

Olaf de Groot (van Kennisnet) heeft zijn Powerpointpresentatie beschikbaar gesteld. Bekijk de presentatie hier.